Tuesday, August 12, 2008

نمد مالی

_____________________________________________
ساختن يك قطعه نمد معمولا يك روزه انجام مي‌شود و نمدمالان اغلب به صورت دو نفري كار مي‌كنند. صبح تا ظهر به حلاجي پشمها مي‌گذرد و بعد از ظهر كار اصلي شروع مي‌شود. ابتدا يك قطعه كرباس را پهن مي‌كنند و روي آن قطعه حصيري را كه اصطلاحا قالب مي‌نامند مي‌گسترانند. اين حصير مشخص‌كننده اندازه نمد است، سپس پشمهاي رنگين را به صورت رشته هايي در آورده و به شكل نقوش گوناگون كه اغلب نمدمالان مانند گنجينه اي از پيشينيان خود، سينه به سينه به ارث برده‌اند بر روي حصير رسم مي كنند. وقتي كار نقش بندي پايان پذيرفت ، پشم حلاجي شده مخصوص متن را به قط ر يكسان روي نقوش مي‌ريزند، سپس به اندازه مورد لزوم روي پشمها محلول نيمگرم آب و صابون ريخته و آن را به همراه حصير و كرباس زيرين آن لوله مي‌كنند و با طنابي دور آنرا مي‌بندند و كار طاقت فرساي ماليدن نمد آغاز مي‌شود.
در اين مرحله ضمن وارد كردن فشار، نمد لوله شده را از اين سر به آن سر كارگاه مي‌غلطانند و هر چند بار يك مرتبه آن را باز كرده و به آن محلول آب و صابون مي‌افزايند تا الياف آن بهتر در هم روند. چون در ضمن ماليدن نمد، اطراف آن از حدود حصير فراتر مي‌رود، كناره‌هاي نمد را تا زده و روي نمد بر مي‌گردانند و مجددا نمد را با حصير و كرباس لوله كرده و عمل مالش نمد ادامه مي‌يابد...نزديك به غروب كار نمد مالي پايان مي‌گيرد، سپس آن را به مدت سه تا چهار روز در فضاي باز مي‌گذارند تا رط وبتش خشك شود.شيوه كار نمد مالي از دير باز تاكنون تغيير زيادي نكرده و تفاوت كار نمد مالان مناطق مختلف ايران اندك است . امروزه نمد در بيشترين نقاط ايران توليد مي‌شود اما مراكز عمده آن استهبان فارس ، شهرهاي مختلف گيلان و مازندران، سمنان، دامغان، قوچان، كرمانشاه و استان خراسان است.توليدكنندگان نمد اكثرا ساكن شهرهائي هستند كه در مسير كوچ عشاير قرار دارند زيرا مصرف‌كنندگان اصلي نمد ايلات و عشاير ايران هستند و اينان كه اغلب كارشان دامپروري و دامداري است ، پشم مورد نياز نمد مالان را در اختيار آنان قرار داده و متقابلا محصولات آنان را خريداري مي كنند و يا به شيوه قديمي معامله را به صورت پاياپاي انجام مي‌دهند. عشاير از نمد به صور گوناگون مانند كف پوش چادرها، كلاه، تزئين ديواره هاي چادرها، جل اسب و لباس چوپانان استفاده مي‌كنند.
بطورکلی برای تهیه نمد (نمدمالی) عمل بافتن انجام نمی‌شود بلکه با ایجاد فشار و رطوبت و حرارت،ز موجب درهم‌رفتن الیاف پشمی می‌شوند. دو خاصیت جعدیابی و پوسته‌ای شدن ِ پشم امکان تولید نمد را فراهم می‌کنن.پشمی که برای تولید نمد به کار می‌رود پشم بهاره گوسفند با الیاف بلند است. از صابون و زرده تخم‌مرغ نیز می‌توان برای بهتر شدن کیفیت کار استفاده کرد. مقدار پشمی که برای هرمترمربع نمد لازم است با مقدار پشم لازم برای تولید قالی برابر است اما چون زمان تولید نمد بسیار کوتاه‌تر است (حدود یک روز) قیمت آن پایین است نمدمالی در استان‌های مازندران، خراسان، سمنان، چهارمحال و بختیاری و … رواج دارد.

No comments: