موج بافی

_____________________________________________
موج بافي ازصنايع دستي قديمي ايران است ماده‌ اصلي‌ موج‌ پشم‌ است ماده‌ اصلي‌ موج‌ پشم‌ است‌. طول‌ هر‌ موج‌ معمولا 25/2 متر است‌ و عرض‌ آن‌ را چهار تخته‌ باريك‌ تشكيل‌ مي‌دهد. اين‌ چهار تخته‌ به‌ طول حدود 10 متر يكجا به‌ دستگاه‌ موج‌ بافي‌ بسته‌ مي‌شود. كه دراين صنعت هنرمندان با پشم گوسفند و دستگاه مخصوص بافندگي، پتوهايي با طرح‌هاي هندسي دررنگهاي متنوع و زيبا خلق مي‌كنند.«موج» يا «رختخواب‌ پيچ‌» از رشته های صنایع دستی رایج در كرمانشاه در مراكز «نودشه» و «جوانرود» است كه بيشتر در مناطق‌ روستايي‌ و كمابيش‌ در مناطق‌ شهري مورد استفاده‌ است.محصول اين صنعت در زمانهاي قديم به دليل ويژگيهاي منحصر بفرد آن بيشتر بصورت پتوهاي روكرسي، پتوي خواب، روفرشي و يا حتي شال كمر استفاده مي‌شد از موج‌ در ماههاي‌ سرد سال‌ به‌ جای روانداز هم استفاده‌ مي‌شود. اين‌ پارچه‌ براي‌ پوشش‌ تزييني‌ كرسي‌ و گاه‌ آن‌ را به‌ عنوان‌ پرده‌ به‌ درگاه‌ مي‌آويزند تا به‌ اين‌ روش از ورود سرما به‌ داخل‌ اتاق‌ جلوگيري‌ ‌كنند.نقوش‌ تزييني‌ موج‌ داراي‌ ويژگيهاي‌ مشابهي‌ است‌ و در محدوده‌ خاصي‌ سير مي‌كند. طر‌حهاي موج اصالت‌ و خصوصيات‌ محلي‌ دارد و عبارت است از: كشكولي‌، پرطاووسي‌، چهارخانه‌، سياه‌ و سفيد، تخت‌ قرمز، شمشيري‌، دولتي‌، حوض‌، دعا، محراو، چخماق‌، گل‌، كله‌ كبكي‌، شانه‌، گنجشك‌، انگور (گل‌ گله‌)، پروانه‌، بز كوهي‌، پرنده‌، قيچي‌، درخت‌ و ماهي‌، ترنج‌دار، گنبدي‌، برگ‌ بيدي‌، چشم‌ بلبلي‌ (چشم‌ خروسي‌)، بازوبند، دو كلكاته‌، خربزه‌اي‌ (سيخي‌ باف‌).هنرموج بافي درگذشته همانند بسياري از شهرهاي ايران در قزوين نيز رونق چشمگيري داشته وافراد زيادي به اين هنر مشغول بوده و نياز مردم اينصنعت‌ «موج‌ بافي»‌ در «اورامانات»‌ سابقه‌ بسیاری دارد و موج‌ بافان‌ اغلب‌ يا خود اورامي‌ اند يا استادكاران‌ اورامي‌ داشته‌اند. به‌ همين‌ سبب، يكي‌ از نقشهاي‌ معروف‌ موج‌ «نقش‌ اورامي»‌ است‌.در كارگاه هاي موج بافي، دو نوع توليد وجود دارد: جانماز يا سجاده؛ و رختخواب پيچ كه طول آن هميشه 2 متر و عرض آن از 45 تا 57 سانتيمتر متغير است. رختخواب پيچ استفاده هاي گوناگوني دارد؛ از جمله پيچيدن رختخواب، روكرسي، و به منظور پشتي در منزل نیز مورد استفاده قرار می گیرد.موج بافی بیشتر در خانواده ها انجام می شود. دستگاه موج بافی چوبی است که گاه روی زمین و گاه در داخل گودالی قرار می گیرد. هر دستگاه نیازمند دو نفر است.یک بافنده و یک نفر ماسوره پیچ. موج (رختخواب پیچ) احرامی، در اطراف «پاوه» و «نوسود» بافته می شود.اندازه موج - به علت متغیر بودن عرض دستگاهها - متفاوت است؛ ولی بیشتر آن را یکپارچه، به طول 10 متر و عرض 50 تا 60 سانتیمتر، می بافند. پس از بافت، آن را به چهار تخته تقسیم می کنند و از پهنا به هم می دوزند. در بعضی از کارگاه ها که عرض دستگاه بیشتر و بین 65 تا 70 سانتیمتر است، موج از سه قطعه درست می شود.در گذشته از صنعت موج‌بافي حمايت مي‌شد و براي آن سرمايه تعلق مي‌گرفت، توريستهاي زيادي به ديدن اين كار مي‌آمدند، مغازه‌ها نيز رونق داشتند و مردم از محصولات آن استفاده مي‌كردند.مقدمات بافندگي شامل اصول بافت، تشكيل دهنه كار، پودگذاري، دفتين زدن، دفتين، شانه، وردها(ميل ميلك)، پدال (پاتخته)، ساز و قرقره، غلطك پارچه پيچ، غلطك چله پيچ ( اسنوا) ، ماكو، ماسوره، متيد، دستگاه ماسوره پيچ است.
سير تحولي دستگاههاي بافندگي
به اعتقاد اكثر كساني كه داراي تحقيقاتي در زمينه بافت منسوجات ايران و ابزار كار مورد استفاده بافندگان هستند اولين طريقه توليد پارچه توسط بشر عبارت بود از آويختن نخ‌هاي تار از يك چوب افقي و آويزان كردن وزنه‌هايي در انتهاي نخ ها، به منظور ايجاد كش در داخل نخ تار "مانند تور ماهيگيري" و عبور نخ پود به صورت يك بسته از لابه لاي نخ‌هاي تار تا بافت تشكيل شود.طريقي كه بعدها ابداع شد عبارت بود از قراردادن نخ‌هاي تار داخل يك چارچوب افقي به طريقي كه اين نخ‌ها در داخل چارچوب كاملا كشيده قرار مي- گرفت و نخ پود از لا به لاي تار عبور مي‌كرد.به علت طول محدود قابل و نخ تار روي آن، پارچه بافته شده نيز فقط مي- توانست داراي طول محدودي باشد در قرون بعد، نخ تار بر روي غلطكي پيچيده مي‌شد و اين غلطك " يكدستگاه" بافندگي دستي قرار مي‌گرفت و نخ‌هاي تار پس از بازشدن از روي آن به صورت افقي درآمده و دراين حالت توسط نخ پود بافته و بر روي غلطك ديگري پيچيده مي‌شد روشي كه امروزه دستگاه بافندگي سنتي به آن طريق بافته مي‌شود.