پل بند شادروان

__________________________________________________

پل بند شادروان بر روي شاخه شطيط ساخته شده و يكي از اساسي ترين بخشهاي تأسيسات آبي شوشتر محسوب مي شود. اين پل بند با شماره 78 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است

دوره هاي مرمتي

پل بند شادروان در دورة صفوي و حكومت فتحعلي خان حاكم شوشتر مرمت شده است بر طبق كتاب تذكره شوشتر: توسط فتحعلي خان بازسازي شده است-در زمان حكمراني ميرزا حشمت الدوله (نيمه دوم قرن 13)هفت چشمه ويران شده بازسازي شددر سال 1311 نظام السلطنه مافي قصد مرمت پل را داشته ولي بعلت طغيان نتوانسته اين كار را به انجام برساند در سال 1380 اولين فعاليت مرمتي پل بند بعد از انقلاب اسلامي صورت گرفته است و دو دهانه از پل مرمت شده اند دوره هاي تخريب شادروان و دلايل اصلي آسيب هاي آن در طول زمان گذشته:

1- تخريب پل توسط حجاج يوسف در شورش شيب خارجي (بر اساس كتاب تذكره شوشتر)

2- بر اساس تحقيقات محلي كه توسط آقاي شرف الدين و عبدالرضا فرهي صورت گرفته ويراني دهانه هاي مياني پل بند توسط انگليسيها وبوسيله مواد منفجره صورت گرفته است. ظاهراً براي قطع ارتباط اين شهرستان با شهرستان دزفول و جلوگيري از فرار نيروي كار ارزان از اين منطقه يعني شوشتر و مسجد سليمان به سمت دزفول و ديگر شهرها بوده.پل بند شادروان در شهرشوشتر بر روی شطیط احداث شده است. این پل بند از سنگ و ملات ساروج و در زمان شاپور اول ساسانی ساخته شده است.بقایای این پل بند هم اکنون در نزدیکی شوشتر وجود دارد.

در سفرنامه های بسیاری از شوشتر یاد شده‌است و نام شوشتر نیز در طول تاریخ جهان گیر بوده‌است. در متون تاریخی غرب (روم و یونان باستان) شوشتر را با Šurkutir می‌شناسند. همچنین در جهان عرب شوشتر را با نام «تستر» می‌شناسند. در بسیاری از اشعار کهن فارسی از دیبای شوشتر، پرند شوشتر و بهار شوشتر یاد شده‌است. همچنین شاهنامه فردوسی ماجرای ساختن سد شادروان شوشتر را در زمان شاپور اول ساسانی نقل می‌کند.فردوسي در مورد چگونگي ساخت پل بند شادروان چنين مي گويد:

همي برد هر سو برانوش را بدو داشتي در سخن گوش را

يكي رود بد پهن در شوشتر كه ماهي نكردي بر او بر گذر

برانوش را گفت اگر هندسي پلي سازي ايندو خيال چون رسي

كه ما باز گرديم و اين پل بجاي بماند به دانايي رهنماي

برش كرده بالاي اين پل هزار بخواهي زگنج آنچه آيد بكار

در متون تاریخی بسیاری به این بند ( سد ) اشاره شده است منجله :

الف - ابن حوقل در صوره الارض می نویسد :

" از آثار شوشتر شادروان است كه شاپور آنرا ساخته و بنايي است شگفت انگيز كه طول آن حدود 1 ميل و با آجر ساخته شده چنانكه جلوي آب را مي گيرد . و آب را تا باب شوشتر بالا مي آورد "

ب -احمد بن سهل البلخي معروف به ابوزيد سال 308 تا 309 :

" و خوزستان سرزميني است هموار كه درميان رود جاري است كه بزرگترين رود آن رود شوشتر است كه شاپور آنرا ساخته است نزديك دروازه شوشتر "

ج -تحفة العالم و ذيل التحفه ميرعبداللطيف خان شوشتري:

مهندسان بعد از آن كه ترازوي آب را برآورد نمودند ديدند كه به سبب بسياري رودخانه و شدت آب ساختن شاذروان محال مگر آنكه آب را اولا به طرف ديگر جاري نمايند تا آب از رودخانه منقطع گردد بعد از ساختن شادروان آب را به اين طرف سير دهند و آن را رخنه ببندند و چنان كردند كه از زير كوه مذكور الي بند قير دوازده فرسنگ كامل است و آب را بدان طرف گردانيدند تا شادروان تمام شود.

د -آثار البلاد و اخبار البلاد (زكريا محمد بن محمد قزويني) قرن7 :

تستر يكي از شهرهاي اهواز است و جاي شهر در بلندي است و شاپور از دور سدي بر آب كرده كه مساحتش تقريبا تا شهر يك ميل مي باشد . اين سد پيرامون تستر رسيده سد شاپور بسيار شگفت انگيز است و سراسرش از ستونهاي آهني و بقيه از سنگهاي خارا و اگنه اش از ارزير مي باشد.

ذ -كتاب مراصد الاطلاع علي اسماء الامكنه والبقاع قرن 8 صفي الدين عبدالمومن بن عبدالحق بغدادي:

تستر شهريست بزرگ در خوزستان در شوشتر نهرهاي بزرگ قرار دارد كه شاپور پادشاه ساساني سدي برآن كرده از عجايب شگفت انگيز ترين ساختمانهاست و طول آن بسيار است