____________________________________________________
اگر چه تاریخ دقیق آغاز گلیم بافی در هاله ای از ابهام قرار دارد , اما آثار و مدارک به دست آمده از آن
جمله بقایایی از یک گلیم , متعلق به ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد مکشوف در آناتومی ترکیه , مؤید آن است که این هنر از هزاران سال پیش رواج داشته است . برای بافت گلیم , از دارهای عمودی و افقی استفاده می شود و ابزار کار نیز شامل شانه (دفتین), کارد و یا قیچی است ... صنایع دستی ایران از لحاظ تنوع و گوناگونی , در رأس همه کشورهای جهان قرار دارد و تنوع آن به ۱۵۰ رشته می رسد. اما در این مختصر , تنها به معرفی بیشتر چند رشته هنری که در مجموع از اهمیت بیشتری برخوردارند می پردازیم : ● زیر اندازهای سنتی : بی شک در مجموعه صنایع دستی و هنرهای سنتی ایران , زیراندازها جایگاه شایسته ای دارند. ۱) گلیم و گلیم بافی در ایران : اگر چه تاریخ دقیق آغاز گلیم بافی در هاله ای از ابهام قرار دارد , اما آثار و مدارک به دست آمده از آن جمله بقایایی از یک گلیم , متعلق به ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد مکشوف در آناتومی ترکیه , مؤید آن است که این هنر از هزاران سال پیش رواج داشته است . برای بافت گلیم , از دارهای عمودی و افقی استفاده می شود و ابزار کار نیز شامل شانه (دفتین), کارد و یا قیچی است . ۲) قالی و قالی بافی در ایران : با کشف «قالی پازیریک» به سال ۱۹۴۹ م به همت «رودنکو» باستان شناس روس, در «بی اسک» در منطقه آلتایی نواحی جنوبی سیبری , که طرحها و نقوش آن , عیناً در دیگر آثار ایرانی چون بنای تخت جمشید نیز به چشم می خورد, بنا بر نظر هنرشناسان در ایران یافته شده و متعلق به حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد یعنی دوره هخامنشی است, در این نکته کوچکترین تردیدی باقی نماند که زادگاه هنر بی همتای قالی بافی , ایران بوده است. ● فلز و فلز کاری : آثار فلزی مربوط به هزاره چهارم و پنجم قبل از میلاد که از «تپه سیلک» کاشان به دست آمده و به عنوان کهن ترین اشیاء مسی شناخته شده , گواهی است بر پیشینه و قدمت دیرینه فلزکاری در ایران . ۱) قلمزنی : هنر تراش, نقر, ایجاد و انتقال طرحها و نقشهای سنتی بر فلز در اثر ضربات چکش بر قلمهای مختلف را «قلمزنی» می گویند . ۲) ملیله کاری : ملیله کاری حاصل کار طلایا نقره ای است که به صورت مفتولهای باریکی در آمده , ولی با صرف وقت و دقت بسیار و مهارت و هنرمندی ملیله کار , بر مبنای شی ء یا محصول مورد نظر و با بهره گیری از طرحها و نقوش سنتی به هم پیوند و ارتباط یافته اند . ۳) مینا کاری : اگر چه هنر میناکاری ایران, پیش از قرن دهم قمری نمونه های قابل ملاحظه ای از لحاظ تعداد بر جای نمانده است , اما آنچه که از بررسی معدود آثار باقی مانده و نظرات محققان به دست می آید آن است که سابقه میناکاری در ایران به هزاره دوم پیش از میلاد می رسد. ۴) ساخت زیور آلات : : ساخت زیورآلات در ایران از دوره مادها و از هزاره دوم پیش از میلاد مرسوم و متداول بوده , ولی امروزه زیباترین و کامل ترین زینت آلات از نظر طرح و نقش , ظرافت و زیبایی و دقت , از آن ترکمنهاست. ● هنرهای چوبی : ۱) خاتم سازی : : خاتم هنر آراستن سطح اشیاء چوبی , به صورتی شبیه موزاییک با مثلثهای کوچک , سه پهلو برابر یا دو پهلو برابر چوبی , استخوانی یا فلزی است که لااقل از حدود ۴۰۰ سال پیش به این سو , در برخی از شهرهای کشورمان و بیشتر در شیراز و اصفهان رواج داشته و دارد . ۲) منبت کاری چوب : یکی از ظرایف صنایع دستی ایران که چونان دیگر انواع این «هنر ـ صنعت» پر پیشینه , سرشار از شگفتیهای هنری است و دست اندرکاران آن از مواد اولیه ارزان و فراوان , محصولات گرانبها و هنری بسیار جالب به وجود می آروند, «منبت کاری» است. ۳) معرق روی چوب : هنر معرق روی چوب یکی دیگر از رشته های صنایع دستی چوبی است که اگر چه طبق اسناد و مدارک موجود در هنر پدید آمد, اما از روزگاران بسیار دور به ایران راه یافت و هنرمندان و صنعتگران ایرانی تکمیل کننده و گسترش دهنده آن بوده اند . ● شیشه گری : در تعریف شیشه گفته شده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده ,شیشه مخلوطی است از سلیکاتهای قلیایی که از ذوب و سپس شکل دادن آنها با دست یا قلب , پدید می آید و از آنجا که شیشه دارای شکل هندسی نیست , می توان آن را به شکلهای دلخواه در آورد». ● سفالگری و سرامیک سازی: در تعریف شیشه گفته شده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده ,شیشه مخلوطی است از سلیکاتهای قلیایی که از ذوب و سپس شکل دادن آنها با دست یا قلب , پدید می آید و از آنجا که شیشه دارای شکل هندسی نیست , می توان آن را به شکلهای دلخواه در آورد». ● مروارید بافی : مروارید بافی یکی از رشته های صنایع دستی است که طی چند سال اخیر در استان گیلان رواج یافته است . مروارید یک نوع چوب ترکه یی است که از اطراف تهران , کرج,سولقان , بهار همدان , ملایر, مراغه تهیه می شود. مروارید بافان پس از تهیه ی ترکه از مناطق فوق آن را انبار نموده و به تدریج پس از گرفتن زوائد آن , ترکه ها را از طول به سه یا چهار قسمت تقسیم نموده و آن را در باتیلهای مخصوصی با آب می جوشانند و لایه ی رویی آن را می گیرند و پس از خشک شدن جهت بافتن از آنها استفاده می کنند. مروارید دارایویژگیهای خاص خود می باشد. پس از بافتن مروارید باید آنرا نزدیک به ۴۸ ساعت در معرض آفتاب بگذارند و این کار بدین جهت انجام می گیرد که بر اثر تابش نور آفتاب به ترکه های مروارید, رنگ آنها روشن تر شده و به رنگ طلایی در آید. در مرارید بافی علاوه بر ترکه های مروارید , از مواد دیگری مانند تخته ی سه لائی , انواع میخ , روغن جلا و مفتولهای سیمی نیز استفاده می شود و ابزار آلات تولید مروارید عبارتست از : اره , رنده, چکش , انبردست , گاز انبر و قیچی باغبانی. مرکز اصلی فعالیت دست اندرکاران این صنعت اطراف آستانه ی اشرفیه و مخصوصا قریه ی کورکا , می باشد و بطور پراکنده در مناطق دیگر استان گیلان از جمله اطراف بندر کیاشهر و در صیقلان بازار جمعه نیز دیده می شود. ● قلابدوزی : قلابدوزی یکی از دوختهای غنی و زیبایی ایرانی است که سابقه ای بس طولانی داشته و سابقه آنرا ۳۳۰ تا ۵۵۰ سال قبل از میلاد دانسته اند حفاریهای لولان در منتهی الیه شرق ایران پرده از ابهامی که در رواج کامل این هنر در ایران بر میدارد بر حسب نوشته سیدویندوس,اسقفکلرمن, منسوجات بافت ایران در قرن پنجم میلادی به تمام مغرب زمین تا گل می رفته است و با آنکه مشکل است که پارچه از آنطمان باقی مانده باشد معهذا بیشتر از ۶۰ قطعه نموه پارچه های ساسانی در موزه های دنیا موجود است که معرف ترقی این هنر در آن دوره و برای متخصصین فنی و محققین راهنمای خوبی می باشد. ▪ قلاب : وسیله ای است فلزی و تا حدودی شبیه به قلاب معمولی با این تفاوت که نوک آن بر خلاف سایر قلابها نی است و فاقد انحنای قلاب های عادی می باشد و در عوض دارای یک بریدگی مورب در فاصله پنج میلی متری نوک قلاب است این وسیله که متشکل از میله ای تقریبا ۷ سانتی متری در انتها به سطحی قاشق مانند با ضخامت تقریبی ۵ میلی متر ختم می شود و دارای دسته ای خراطی شده می باشد . انواع قلابدوزی : . ـ قلابدوزی به شیوه ساده ـ قلابدوزی به شیوه ضخیم دوزی برجسته ـ قلابدوزی به شیوه مدرن ● حصیر : حصیر بافی یا بافت بوریا یکی از قدیمیترین صنایع دستی و شاید کهنه ترین آنهاست. نمونه های بدست آمده در بین النهرین و آفریقا گواه آنست که حصیر بافی و سبد بافی منشا نه فقط نساجی , بلکه سفالگری یا کوزه گری نیز بوده و اسناد و مدارکی در دست است که نشان می دهد نخستین زیراندازهای بشری از نی و گیاهانی که در باتلاقهای سفلای بین النهرین می روئیده, تهیه شده و اولین سرپناه ها پس از زندگی در غارها به کمک حصیر و نی پدیده آمده است . ▪ مراکز تولید: در استانهای سیستان وبلوچستان , خوزستان , کردستان, هرمزگان , بوشهر , کرمان , یزد , فارس , مازندران , گیلان و تهران حصیر بافی در خوزستان , خراسان و آذربایجان شرقی سبد بافی در گیلان مروارید بافی و چم بافی رایج است. ▪ انواع مواد اولیه مصرفی : مواد اولیه مورد مصرف حصیربافان نقاط مختلف ایرانبه نسبت تنوع محیط جغرافیایی کشور مختلف و بیشتر عبارت است از : برگ درخت خرما (پیش) , برگ درخت خرمای وحشی نر (برگ) , برگ درخت خرمای وحشی ماده (داز) ساقه های نی باتلاقی مناطق گرمسیری خوزستان , ساقه های نی باتلاقی مناطق سردسیر اطراف دریاچه زریوار نزدیک شهر مریوان ساقه های نی باتلاقی مردابهای انزلی (لی یا لیغ) ساقه های گندم در استان های زنجان و آذربایجان ساقه های نی خودروی اطراف رودخانه های استان فارس (مور) ساقه های نی باتلاقی اطراف دریاچه ها مون در نزدیکی زابل ترکه بید در استانهای تهران و مازندران و روستاهای مراغه و ساقه های نی خود روی اطراف جویهای آب (نی باغی) . ▪ ابزار حصیر بافی : ابزار و وسایل مورد استفاده در حصیر بافی بسیار محدود بوده و از تعدادی ابزار و ابتدایی نظیر داس,انواع کارد , سوهان , درفش , قیچی , سوزن و ... تجاوز نمی کند. ● سکه دوزی : سکه دوزی یکی از هنرهای دستی بلوچستان است که عموما خانواده های بلوچ از آن جهت تزئین رویه ی رختخواب یا زینت گردن شتر در موقع عروسی استفاده می کنند و اغلب جهت زینت اطاق نیز به دیوار می آویزند. ● سوزن دوزی : باز هم بلوچستان , این خطه ی گسترده و خشک , با مردمان سخت کوش و خستگی ناپذیرش خاستگاه یکی از ظریف ترین هنرهای دستی ایرانی نیز هست و آنچه ساکنان این منطقه از دیرباز پیشکش سایر هموطنان خود و نیز ساکنان دسگر نقاط جهان کرده اند . تلفیقی صمیمانه از صبر و هنر زنان و دختران هنرمندی است که در هیات سوزندوزی هایی ظریف و جذاب متجلی است. سوزن دوزی تنها به بلوچستان ختم نمی شود: ارزنده ترین صنعت دستی مهان که در ۴۲ کیلومتری شهرستان تبریز واقع شده , سوزندوزی است. ● سکمه دوزی : سکمه دوزی عبارت است از بیرون کشیدن تعدادی تار یا هر دو از نقطه یا نقاط معین از پارچه پر کردن جای آنها با سوزن دوزی بطوریکه نقش از آن پدید آید جای بریدن نخها را با ردیفهای فشرده و ظریف بخیه دوزی شده حفظ می کنند و با گلدوزی اضافی در جائی که نخهایش بیرون کشیده شده نقش ستاره ای را نمایان می سازند. ● بامبو : بامبو که در زبان فارسی به نی خیزران شهرت دارد, گیاهی است که در دامنه کوهها و تپه هایی که دارای رطوبت ۶۵ تا ۹۰ درصد باشد روئیده یا کشت می شود . ● پاپوشهای سنتی : مناطق کوهستانی کردستان و باختران و گذرگاههای صعب العبور آن ها , کم بودن راههای ارتباطی ماشین رو , نوع معیشت مبتنی بر دامداری و کشاورزی و ضرورت تحرک فراوان در فصول سه گانه بهار و تابستان و پائیز (که فصلهای کار هستند) پا افزاری را می طلبد که سبک راحت مقاوم خنک و در عین حال ارزان باشد و خود عشایر , روستائیان و جواع مشهری و جوامع نیمه شهری با امکانات موجود در منطقه قادر به تولید آن باشند . ● چاروق چاروق یا چارق نوعی پایپوش قدیمی و پای افزار دهقانان است که بندها و تسمه های بلند دارد و بندهای آنرا به ساق پا می پیچیند که اصطلاحا به آن شم , پا تا به و پالییک نیز گفته می شود در سالهای اخیر تا حدودی جنبه های مصرفی خود را از دست داده و تولید آن بیشتر جنبه تزئین دارد ولی هنوز کم و بیش در اکثر مناطق روستائی کشور تولید می شود.
اگر چه تاریخ دقیق آغاز گلیم بافی در هاله ای از ابهام قرار دارد , اما آثار و مدارک به دست آمده از آن
جمله بقایایی از یک گلیم , متعلق به ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد مکشوف در آناتومی ترکیه , مؤید آن است که این هنر از هزاران سال پیش رواج داشته است . برای بافت گلیم , از دارهای عمودی و افقی استفاده می شود و ابزار کار نیز شامل شانه (دفتین), کارد و یا قیچی است ... صنایع دستی ایران از لحاظ تنوع و گوناگونی , در رأس همه کشورهای جهان قرار دارد و تنوع آن به ۱۵۰ رشته می رسد. اما در این مختصر , تنها به معرفی بیشتر چند رشته هنری که در مجموع از اهمیت بیشتری برخوردارند می پردازیم : ● زیر اندازهای سنتی : بی شک در مجموعه صنایع دستی و هنرهای سنتی ایران , زیراندازها جایگاه شایسته ای دارند. ۱) گلیم و گلیم بافی در ایران : اگر چه تاریخ دقیق آغاز گلیم بافی در هاله ای از ابهام قرار دارد , اما آثار و مدارک به دست آمده از آن جمله بقایایی از یک گلیم , متعلق به ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد مکشوف در آناتومی ترکیه , مؤید آن است که این هنر از هزاران سال پیش رواج داشته است . برای بافت گلیم , از دارهای عمودی و افقی استفاده می شود و ابزار کار نیز شامل شانه (دفتین), کارد و یا قیچی است . ۲) قالی و قالی بافی در ایران : با کشف «قالی پازیریک» به سال ۱۹۴۹ م به همت «رودنکو» باستان شناس روس, در «بی اسک» در منطقه آلتایی نواحی جنوبی سیبری , که طرحها و نقوش آن , عیناً در دیگر آثار ایرانی چون بنای تخت جمشید نیز به چشم می خورد, بنا بر نظر هنرشناسان در ایران یافته شده و متعلق به حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد یعنی دوره هخامنشی است, در این نکته کوچکترین تردیدی باقی نماند که زادگاه هنر بی همتای قالی بافی , ایران بوده است. ● فلز و فلز کاری : آثار فلزی مربوط به هزاره چهارم و پنجم قبل از میلاد که از «تپه سیلک» کاشان به دست آمده و به عنوان کهن ترین اشیاء مسی شناخته شده , گواهی است بر پیشینه و قدمت دیرینه فلزکاری در ایران . ۱) قلمزنی : هنر تراش, نقر, ایجاد و انتقال طرحها و نقشهای سنتی بر فلز در اثر ضربات چکش بر قلمهای مختلف را «قلمزنی» می گویند . ۲) ملیله کاری : ملیله کاری حاصل کار طلایا نقره ای است که به صورت مفتولهای باریکی در آمده , ولی با صرف وقت و دقت بسیار و مهارت و هنرمندی ملیله کار , بر مبنای شی ء یا محصول مورد نظر و با بهره گیری از طرحها و نقوش سنتی به هم پیوند و ارتباط یافته اند . ۳) مینا کاری : اگر چه هنر میناکاری ایران, پیش از قرن دهم قمری نمونه های قابل ملاحظه ای از لحاظ تعداد بر جای نمانده است , اما آنچه که از بررسی معدود آثار باقی مانده و نظرات محققان به دست می آید آن است که سابقه میناکاری در ایران به هزاره دوم پیش از میلاد می رسد. ۴) ساخت زیور آلات : : ساخت زیورآلات در ایران از دوره مادها و از هزاره دوم پیش از میلاد مرسوم و متداول بوده , ولی امروزه زیباترین و کامل ترین زینت آلات از نظر طرح و نقش , ظرافت و زیبایی و دقت , از آن ترکمنهاست. ● هنرهای چوبی : ۱) خاتم سازی : : خاتم هنر آراستن سطح اشیاء چوبی , به صورتی شبیه موزاییک با مثلثهای کوچک , سه پهلو برابر یا دو پهلو برابر چوبی , استخوانی یا فلزی است که لااقل از حدود ۴۰۰ سال پیش به این سو , در برخی از شهرهای کشورمان و بیشتر در شیراز و اصفهان رواج داشته و دارد . ۲) منبت کاری چوب : یکی از ظرایف صنایع دستی ایران که چونان دیگر انواع این «هنر ـ صنعت» پر پیشینه , سرشار از شگفتیهای هنری است و دست اندرکاران آن از مواد اولیه ارزان و فراوان , محصولات گرانبها و هنری بسیار جالب به وجود می آروند, «منبت کاری» است. ۳) معرق روی چوب : هنر معرق روی چوب یکی دیگر از رشته های صنایع دستی چوبی است که اگر چه طبق اسناد و مدارک موجود در هنر پدید آمد, اما از روزگاران بسیار دور به ایران راه یافت و هنرمندان و صنعتگران ایرانی تکمیل کننده و گسترش دهنده آن بوده اند . ● شیشه گری : در تعریف شیشه گفته شده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده ,شیشه مخلوطی است از سلیکاتهای قلیایی که از ذوب و سپس شکل دادن آنها با دست یا قلب , پدید می آید و از آنجا که شیشه دارای شکل هندسی نیست , می توان آن را به شکلهای دلخواه در آورد». ● سفالگری و سرامیک سازی: در تعریف شیشه گفته شده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده ,شیشه مخلوطی است از سلیکاتهای قلیایی که از ذوب و سپس شکل دادن آنها با دست یا قلب , پدید می آید و از آنجا که شیشه دارای شکل هندسی نیست , می توان آن را به شکلهای دلخواه در آورد». ● مروارید بافی : مروارید بافی یکی از رشته های صنایع دستی است که طی چند سال اخیر در استان گیلان رواج یافته است . مروارید یک نوع چوب ترکه یی است که از اطراف تهران , کرج,سولقان , بهار همدان , ملایر, مراغه تهیه می شود. مروارید بافان پس از تهیه ی ترکه از مناطق فوق آن را انبار نموده و به تدریج پس از گرفتن زوائد آن , ترکه ها را از طول به سه یا چهار قسمت تقسیم نموده و آن را در باتیلهای مخصوصی با آب می جوشانند و لایه ی رویی آن را می گیرند و پس از خشک شدن جهت بافتن از آنها استفاده می کنند. مروارید دارایویژگیهای خاص خود می باشد. پس از بافتن مروارید باید آنرا نزدیک به ۴۸ ساعت در معرض آفتاب بگذارند و این کار بدین جهت انجام می گیرد که بر اثر تابش نور آفتاب به ترکه های مروارید, رنگ آنها روشن تر شده و به رنگ طلایی در آید. در مرارید بافی علاوه بر ترکه های مروارید , از مواد دیگری مانند تخته ی سه لائی , انواع میخ , روغن جلا و مفتولهای سیمی نیز استفاده می شود و ابزار آلات تولید مروارید عبارتست از : اره , رنده, چکش , انبردست , گاز انبر و قیچی باغبانی. مرکز اصلی فعالیت دست اندرکاران این صنعت اطراف آستانه ی اشرفیه و مخصوصا قریه ی کورکا , می باشد و بطور پراکنده در مناطق دیگر استان گیلان از جمله اطراف بندر کیاشهر و در صیقلان بازار جمعه نیز دیده می شود. ● قلابدوزی : قلابدوزی یکی از دوختهای غنی و زیبایی ایرانی است که سابقه ای بس طولانی داشته و سابقه آنرا ۳۳۰ تا ۵۵۰ سال قبل از میلاد دانسته اند حفاریهای لولان در منتهی الیه شرق ایران پرده از ابهامی که در رواج کامل این هنر در ایران بر میدارد بر حسب نوشته سیدویندوس,اسقفکلرمن, منسوجات بافت ایران در قرن پنجم میلادی به تمام مغرب زمین تا گل می رفته است و با آنکه مشکل است که پارچه از آنطمان باقی مانده باشد معهذا بیشتر از ۶۰ قطعه نموه پارچه های ساسانی در موزه های دنیا موجود است که معرف ترقی این هنر در آن دوره و برای متخصصین فنی و محققین راهنمای خوبی می باشد. ▪ قلاب : وسیله ای است فلزی و تا حدودی شبیه به قلاب معمولی با این تفاوت که نوک آن بر خلاف سایر قلابها نی است و فاقد انحنای قلاب های عادی می باشد و در عوض دارای یک بریدگی مورب در فاصله پنج میلی متری نوک قلاب است این وسیله که متشکل از میله ای تقریبا ۷ سانتی متری در انتها به سطحی قاشق مانند با ضخامت تقریبی ۵ میلی متر ختم می شود و دارای دسته ای خراطی شده می باشد . انواع قلابدوزی : . ـ قلابدوزی به شیوه ساده ـ قلابدوزی به شیوه ضخیم دوزی برجسته ـ قلابدوزی به شیوه مدرن ● حصیر : حصیر بافی یا بافت بوریا یکی از قدیمیترین صنایع دستی و شاید کهنه ترین آنهاست. نمونه های بدست آمده در بین النهرین و آفریقا گواه آنست که حصیر بافی و سبد بافی منشا نه فقط نساجی , بلکه سفالگری یا کوزه گری نیز بوده و اسناد و مدارکی در دست است که نشان می دهد نخستین زیراندازهای بشری از نی و گیاهانی که در باتلاقهای سفلای بین النهرین می روئیده, تهیه شده و اولین سرپناه ها پس از زندگی در غارها به کمک حصیر و نی پدیده آمده است . ▪ مراکز تولید: در استانهای سیستان وبلوچستان , خوزستان , کردستان, هرمزگان , بوشهر , کرمان , یزد , فارس , مازندران , گیلان و تهران حصیر بافی در خوزستان , خراسان و آذربایجان شرقی سبد بافی در گیلان مروارید بافی و چم بافی رایج است. ▪ انواع مواد اولیه مصرفی : مواد اولیه مورد مصرف حصیربافان نقاط مختلف ایرانبه نسبت تنوع محیط جغرافیایی کشور مختلف و بیشتر عبارت است از : برگ درخت خرما (پیش) , برگ درخت خرمای وحشی نر (برگ) , برگ درخت خرمای وحشی ماده (داز) ساقه های نی باتلاقی مناطق گرمسیری خوزستان , ساقه های نی باتلاقی مناطق سردسیر اطراف دریاچه زریوار نزدیک شهر مریوان ساقه های نی باتلاقی مردابهای انزلی (لی یا لیغ) ساقه های گندم در استان های زنجان و آذربایجان ساقه های نی خودروی اطراف رودخانه های استان فارس (مور) ساقه های نی باتلاقی اطراف دریاچه ها مون در نزدیکی زابل ترکه بید در استانهای تهران و مازندران و روستاهای مراغه و ساقه های نی خود روی اطراف جویهای آب (نی باغی) . ▪ ابزار حصیر بافی : ابزار و وسایل مورد استفاده در حصیر بافی بسیار محدود بوده و از تعدادی ابزار و ابتدایی نظیر داس,انواع کارد , سوهان , درفش , قیچی , سوزن و ... تجاوز نمی کند. ● سکه دوزی : سکه دوزی یکی از هنرهای دستی بلوچستان است که عموما خانواده های بلوچ از آن جهت تزئین رویه ی رختخواب یا زینت گردن شتر در موقع عروسی استفاده می کنند و اغلب جهت زینت اطاق نیز به دیوار می آویزند. ● سوزن دوزی : باز هم بلوچستان , این خطه ی گسترده و خشک , با مردمان سخت کوش و خستگی ناپذیرش خاستگاه یکی از ظریف ترین هنرهای دستی ایرانی نیز هست و آنچه ساکنان این منطقه از دیرباز پیشکش سایر هموطنان خود و نیز ساکنان دسگر نقاط جهان کرده اند . تلفیقی صمیمانه از صبر و هنر زنان و دختران هنرمندی است که در هیات سوزندوزی هایی ظریف و جذاب متجلی است. سوزن دوزی تنها به بلوچستان ختم نمی شود: ارزنده ترین صنعت دستی مهان که در ۴۲ کیلومتری شهرستان تبریز واقع شده , سوزندوزی است. ● سکمه دوزی : سکمه دوزی عبارت است از بیرون کشیدن تعدادی تار یا هر دو از نقطه یا نقاط معین از پارچه پر کردن جای آنها با سوزن دوزی بطوریکه نقش از آن پدید آید جای بریدن نخها را با ردیفهای فشرده و ظریف بخیه دوزی شده حفظ می کنند و با گلدوزی اضافی در جائی که نخهایش بیرون کشیده شده نقش ستاره ای را نمایان می سازند. ● بامبو : بامبو که در زبان فارسی به نی خیزران شهرت دارد, گیاهی است که در دامنه کوهها و تپه هایی که دارای رطوبت ۶۵ تا ۹۰ درصد باشد روئیده یا کشت می شود . ● پاپوشهای سنتی : مناطق کوهستانی کردستان و باختران و گذرگاههای صعب العبور آن ها , کم بودن راههای ارتباطی ماشین رو , نوع معیشت مبتنی بر دامداری و کشاورزی و ضرورت تحرک فراوان در فصول سه گانه بهار و تابستان و پائیز (که فصلهای کار هستند) پا افزاری را می طلبد که سبک راحت مقاوم خنک و در عین حال ارزان باشد و خود عشایر , روستائیان و جواع مشهری و جوامع نیمه شهری با امکانات موجود در منطقه قادر به تولید آن باشند . ● چاروق چاروق یا چارق نوعی پایپوش قدیمی و پای افزار دهقانان است که بندها و تسمه های بلند دارد و بندهای آنرا به ساق پا می پیچیند که اصطلاحا به آن شم , پا تا به و پالییک نیز گفته می شود در سالهای اخیر تا حدودی جنبه های مصرفی خود را از دست داده و تولید آن بیشتر جنبه تزئین دارد ولی هنوز کم و بیش در اکثر مناطق روستائی کشور تولید می شود. 
No comments:
Post a Comment